DOLAR 6,864
EURO 7,778
PARİTE 1,132
ALTIN 398,02
FAİZ 10,310
BİST 114.80
BİST30 131.28
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 26°C
Gök Gürültülü

Kağıt Para Kalkıyor Mu?

15.05.2020

Dünyada yeni koronavirüs pandemisi dolayısıyla temasın azalmasıyla birlikte temassız kartlar ve dijital paralar kullanılarak ödeme yapılması herkesin ilgi alanına girdi. Alışverişler genellikle internet kanalıyla yapılmakta, kapıda ödeme yöntemi tercih edilmemektedir. Bankalararası Kart Merkezi’nin açıklamasına göre 5 MİLYON KART İLK KEZ internet alışverişlerinde kullanıldı. Bununla birlikte alışverişlerin %25’i internet üzerinden yapıldı. Tabii ki bu süreçte AVM’lerin kapalı olması en önemli etkendir. Ancak şu da yadsınmamalıdır ki artık dünyanın alışveriş yöntemi değişiyor ve alışveriş alışkanlıkları internet, mobil uygulamalar kullanılmasına doğru yönleniyor.

Toplumların bu yönelimi sonucunda ‘cashless society’ yani ‘nakit para kullanmayan topluluk’ düşüncesinin uygulaması hız kazanmıştır. Bu konuda İsveç, Norveç ve Danimarka gibi Kuzey Avrupa ülkeleri öncü durumdadır. Otobüs biletinden, bağış yapılmasına kadar yaşamın neredeyse her alanında uygulama üzerinden ödeme yapılabilmektedir. Hatta bazı işletmeler nakit para kabul etmemekte yalnızca sanal parayla ödeme almaktadır.

NAKİTSİZ TOPLUMUN OLUMLU TARAFI VAR MIDIR?

Peki nakitsiz toplum oluşturmanın amacı nedir ve bize ne gibi avantajları olacaktır?

Vergilendirme; nakitsiz toplum, dijital ödeme sistemini ve tüm işlemlerin kontrol altında tutulmasını içerisinde barındırmaktadır. Bu sayede kişilerin yaptıkları harcamalar kayıtlı olacak ve dolayısıyla devlet tarafından vergilendirilmesi mümkün olacak, vergi kaçırmanın önüne geçilecektir.

Kara para aklamanın önüne geçilmesi; toplum sanal para kullandığı için yasadışı elde edilen paraları çeşitli yöntemlerle tedavüle sokma ihtimali ortadan kalkacaktır.

Hesap takibi; kişiler yapmış oldukları harcamaların ekstrelerine rahatlıkla ulaşabilmektedir. Bu sayede nerede ve hangi miktarda harcama yaptığını görme ve harcamalarını kontrol altında tutarak bütçelerini ayarlama imkanına sahip olacaklardır.

Paranın maliyetinin ortadan kaldırılması; nakit para basımı için kağıt kullanılmakta ve dolayısıyla bunun hem ekonomik hem de çevresel bir maliyeti olmaktadır. Kullanımın azalmasıyla bu maliyet de ortadan kalkacaktır.

Sağlık;  nakit paraların sıkça kullanılması ve hijyeninin sağlanmasının mümkün olmaması  yeni koronavirüs gibi temas kaynaklı bulaşıcı hastalıklarda hastalığın yayılımında etkili olmaktadır. Örneğin salgın sürecinde İran, kağıt para kullanılmamasını tavsiye etmiştir. Sanal para ve temassız ödeme imkanları sayesinde bu risk ortadan kalkacaktır.

NAKİTSİZ TOPLUMUN OLUMSUZ TARAFLARI NEDİR?

                Nakit paranın tedavülden kalkması aynı zamanda bazı olumsuzlukları da beraberinde getirecektir.

İnternet altyapısı ve elektrik; nakit para tedavülden tamamen kalkarsa işletmelerin herhangi bir şekilde internet altyapısında problem olması veya elektrik kesilmesi sonucunda işlem yapma imkanı ortadan kalkacaktır. Bu da büyük işletmelerde krizlere sebep olacak ve ciddi anlamda maddi kayıp olarak karşımıza çıkabilecektir. Ayrıca internet altyapısı olmayan özellikle taşra kesimlerde bu uygulama sorunlara yol açacaktır.

Kişilerin kullanımı; nakit para kullanımı 65 yaş ve üzeri kişiler tarafından daha sık tercih edilmektedir. Teknolojiye adaptasyonda bu kesim daha çok zorluk çekmektedir. Bu nedenle nakitsiz toplumda bu kişiler uyum sağlamakta zorluk çekebilir ve daha fazla dolandırıcılık mağduru olabilirler.

İşlem gizliliği ihlali; kişilerin tüm işlemleri takip edilebilir hale gelecektir. Bu nedenle gizlilik ihlalleri meydana gelebilecektir.

Dolandırıcılık; nakit parada kap-kaç usulü tamamen ortadan kalkacak ancak sanal para dolayısıyla bilişim sistemleri üzerinden saldırılar veya dolandırıcılık usulleri artacaktır. Bu esnada bankaların veya para sistemi sahiplerinin sorumluluğu gündeme gelecektir.

BİTCOİN ve SANAL PARALAR

Nakitsiz topluma geçişte 2009 yılında bitcoinin çıkması ve kullanım alanı bulmasıyla bir aşama katedildi. Bu sayede sadece sanal karşılığı bulunan ve takip edilemeyen bir para birimi ortaya çıktı. Kimileri bunun yasadışı işlerde kullanıldığını ve yasaklanması gerektiğini söyledi. Ancak yaygınlaşma oranına bakılırsa ve ethereum, XRP gibi para birimlerinin de çıkarak bu alanın genişlediği göz önüne alınırsa sanal paranın yasaklanmak suretiyle önüne geçilemeyeceği aşikar olacaktır..

Bitcoin ülkemizde herhangi bir yasal düzenlemeye konu olmamıştır. Bu nedenle alınması ve kullanılması kanuna aykırı değildir. Ancak dijital paralara ilişkin Türkiye’de de bir kanun çalışması yapılması gerekmekte ve burada oluşacak mağduriyetlerin önüne geçilmesi için gereken tedbirler alınmalı ve mağduriyet ortaya çıkmışsa sorumluların cezalandırılmasına yönelik hükümler ve kripto para madencilik yöntemleri gibi düzenlenmemiş hususlar da hem TCK’da hem özel bir sanal para kanunuyla açıkça düzenlenmelidir. Aksi halde BDDK tarafından elektronik para olarak kabul edilmeyen mevcut sanal paralarla ilgili anlaşmazlıklarda yasal hak arama yollarında ciddi mağduriyetler ortaya çıkacak, kripto paralarla yasadışı iş ve işlemler kontrolsüzce yapılacaktır.

*
YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR
YORUMLAR

  1. Ayşe Kadiroğlu dedi ki:

    Konuyu herkesin anlayacağı şekilde açıklamışsınız. Bende şunu ilave etmek isterim. Kart kullanımı kredi kullanımınıda kolaylaştırmakta dolayısıyla halk bankalara daha çok borçlanmaktadır.